روح خدا در ترجمه هاي يهودي و مسيحي
يكي از تصوراتي كه در ذهن اشخاص وجود دارد اين است كه مي پندارند تحريفات عهد قديم توسط يهوديان صورت گرفته است و تحريفات عهد جديد توسط مسيحيان . ولي حقيقت اين است كه يهوديان در آثار مختلفي كه پديد آورده اند ، مسيحيان را به تحريف تورات و منابع يهودي متهم مي كنند و كليسا علاوه بر تحريف عهد جديد ، در تغيير و تبديل هاي آثار ديني يهود نيز دست داشته است . يهود مي گويد رهبران ديني مسيحي با دست كاري تورات ، پيشگويي هاي مختلفي از آن ساخته و بر آورده اند.
اكنون نمونه اي را مورد بررسي قرار مي دهيم:
پيدايش 1: 2 :
ترجمه هنري مارتين : و زمين تهی و باير بود و تاريکی بر روی لجه. و روح خدا سطح آبها را فرو گرفت.
ترجمه مژده براي عصر جديد: زمين خالی و بدون شكل بود. همهجا آب بود و تاريكی آن را پوشانده بود و روح خدا بر روی آبها حركت میكرد.
ترجمه تفسيري: زمين، خالی و بی شکل بود، و روح خدا روی تودههای تاريکِ بخار حرکت میکرد.
והארץ היתה תהו ובהו וחשׁך על־פני תהום ורוח אלהים מרחפת על־פני המים
واژه اي كه با رنگ متفاوت مشخص كرده ايم ، همان كلمه (רוח) است. اين واژه در زبان عبري هم به معناي روح است و هم به معناي باد و طوفان .
اكنون بايد بررسي كنيم و ببينيم كه معناي اصلي واژه چيست؟ روح يا باد؟
רוח :
nmf. wind; spirit, soul, nous; air; direction; ghost, fantom, genie, hobgoblin, imp, incubus, jinn, jinni , kobold, phantom, shade, sprite, bogey, bogy; mind
اگر واژه نامه هاي مختلف را بررسي كنيد مي بينيد كه معمولا نخستين معادل را واژه wind (باد) بر شمرده اند. مبناي واژه نويسان چنين است كه اصليترين معناي واژه را در ابتدا ذكر مي كنند. اما اين قرينه را به عنوان مبناي قضاوت نمي توان پذيرفت. بلكه بايد دلايل و شواهد استوارتري داشت تا بتوان ادعاي يهود را قبول كرد.
براي ادعاي يهود سه دليل ذكر شده است كه به بررسي آن مي پردازيم:
· دليل اول : ترجمه آرامي.
· دليل دوم : ترجمه هاي قديمي مانند سعديا الفيومي كه از نسخه هاي خطي ماسورا و متن سامري هم قديمي تر است .
·دليل سوم: مدراش و سخنان دانشمندان يهود.
دليل اول : ترجوم آرامي:
قرائت ترجوم Comprehensive Aramaic Lexicon اثر آنكلوس پنتاتوس به شرح زير آمده است[1] :
וְאַרְעָא הֲוָת צָדְיָא וְרֵיקָנְיָא וַחֲשׁוֹכָא עַל אַפֵּי תְהוֹמָא וְרוּחָא מִן קֳדָם יְיָ מְנַשְּׁבָא עַל אַפֵּי מַיָּא. [2]
اين ترجوم مربوط به ترجمه زير است:
و زمين تهی و باير بود و تاريکی بر روی لجه. و باد/و روح از پيشگاه پروردگار بر سطح آب وزيد.
اما مشكل قبلي در اين ترجمه همچنان باقي است . چرا كه همان واژه اي كه در الماسورا آمده است را مورد استفاده قرار داده است . آنچه شگفت انگيز است اين است كه ترجمه اين متن وقتي كه از ترجوم عبري به انگليسي برگردانده شده به صورت زير در آمده است :
and a wind from before the Lord
به باد ترجمه شده است نه روح.
دليل دوم: ترجمه هاي قديمي
الف- يكي از احبار يهودي مصري به نام علامه سعديا الفيومي تنخ را به زبان عربي ترجمه كرده است. البته ترجمه وي با نويسه عبري ارائه شده و تاريخ نگارش آن به پيش از نسخه هاي خطي كامل ماسورا(مخطوط كامل للماسورا) باز مي گردد. ترجمه وي از آيه مورد بحث اين چنين است:
ואלארץ כאנת ג'מרה מסתבחר וצלאמ עלי וגה אלג'מר וריאח אללה תהב עלי וגה אלמא ' '
ترجمه :
زمين در آب فرو رفته بود ، و تاريكي بر روي لجه. و بادهاي خدا بر روي آب مي وزيد.
ب - ابي الحسن اسحاق صوري نيز يكي ديگر از دانشمندان يهودي است . وي در ترجمه عبري متن سامري عهد قديم[3] ، آيه فوق را چنين ترجمه كرده است : زمين غوطه ور و آب همه جا را گرفته بود و بادهاي خداوند بر آب وزان بود.
ج- يكي ديگر از ترجمه هاي متن سامري عهد قديم ، متعلق است به ابو سعيد بن ابي الحسين بن ابي سعيد سامري.[4] وي در ترجمه خود از اين آيه آورده است: و بادهاي خداوند بر روي آب وزان بود.
دليل سوم:
يهودا بن شمعون در مدارش سفر پيدايش در تفسيري كه از اين آيه ذكر مي كند ، چنين مي گويد[5]:
And God made a wind to pass over the earth .
در عبارتي كه وي آورده ، واژه مورد بحث را به بادها تفسير مي كند.
رابي شلومو بن يتصحاقي نيز مي نويسد[6]:
The Throne of Glory was suspended in the air and hovered over the face of the water with the breath of the mouth of the Holy One, blessed be He and with His word, like a dove, which hovers over the nest, acoveter in Old French, to cover, hover over .
همان گونه كه مشاهده مي كنيد يهوديان كه صاحبان و مخاطبان اصلي عهد قديم هستند ، متن مزبور و مفهوم آن را به باد ترجمه مي كنند نه روح خدا . أنطونيوس فكري در تفسير سفر پيدايش[7] وقتي كه به اين آيه مي رسد با صراحت مي گويد كه يهود از اين متن مفهوم "باد" را برداشت مي كنند.
بر خلاف مفهوم اصلي اين آيه برخي از الهي دانان مسيحي ، فرصتي طلايي يافته اند تا نامي از روح خدا (سومين اقنوم) را زنده نمايند .
به عنوان مثال در ترجمه سرياني پشيتا (= Pshita : كهن ترين نسخه كاملي كه به قرن ششم يا هفتم ميلادي باز مي گردد)[8] ،متن مورد بحث به روح خدا ترجمه شده است !
Now the earth was formless and empty. Darkness was on the surface of the deep. The Spirit of God was hovering over the surface of the waters
در ترجمه لاتيني وولگات هم آمده است[9] :
terra autem erat inanis et vacua et tenebrae super faciem abyssi et spiritus Dei ferebatur super aquas
ترجمه انگليسي نيز به شرح زير است:
And the earth was void and empty and darkness was upon the face of the deep and the spirit of god moved over the waters
اما بر خلاف ترجمه هاي رايج مسيحي ، ديدگاه ترجمه سبعينيه متفاوت به نظر مي رسد.
ترجمه سبعينيه واژه πνεῦμα را در ترجمه متن مورد بحث به كار گرفته است. اين واژه نيز هر دو معنايي كه گفتيم را در بر مي گيرد: روح و باد يا بادها.
ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος.
قاموس سترونج در شرح معناي واژه اي كه ترجمه سبعينيه استفاده كرده است ، مي گويد:
a current of air, that is, breath (blast) or a breeze; by analogy or figuratively a spirit, that is, (human) the rational soul, (by implication) vital principle, mental disposition, etc., or (superhuman) an angel, daemon, or (divine) God, Christ’s spirit, the Holy spirit: - ghost, life, spirit (-ual, -ually), mind.
ترجمه هاي انگليسي اي كه از روي ترجمه سبعينيه انجام شده است ، گاه اين واژه را به روح خدا ترجمه كرده اند و گاه به بادها . به عنوان مثال در ترجمه برنتون(Brenton) متن مزبور به روح ترجمه شده است[10] :
But the earth was unsightly and unfurnished, and darkness was over the deep, and the Spirit of God moved over the water.
در حالي كه همين واژه در ترجمه انگليسي جديد از سبعينيه به بادها ترجمه شده كه با مفهومي كه يهوديان در تفسيرها و ترجمههايشان ارائه مي دهند ، هماهنگ است :
and a divine wind was being carried along over the water
متن فوق از ترجمه جديد است[11]. همان طور كه ميبينيد با ترجمه برنتون كه در سال 1851 ميلادي ارائه شده ، متفاوت ميباشد.
[1] . Comprehensive Aramaic Lexicon: Targum Onqelos to the Pentateuch; Targum Onkelos. Hebrew Union College, 2005; 2005, S. Ge 1:2
[2] . The Targums of Onkelos and Jonatahn Ben Uzzel on the Pentateuch P35
[3] . تورات سامري ترجمه كاهن ابوالحسن اسحاق صوري ، دكتر احمد حجازي سقا ، دار الانصار.
[4] . Secundum Arabican Pentateuchi Samaritani Vresion .
[5] . midrsh rabbah translated into English with notes glossary and indies under the editorship of rabbi DR.H Freedman, B.A., PHD. And Maurice Simon M.A with a forword by rabbi DR. I EPstien B.A, PH.D, third edition impression 1961.
[6] . Tanakh with Rashi Gen 1 :2
[7] . تفسير سفر پيدايش ، كنيسه السيده العذراء ، الفجالة .
[8] . Lamsa Bible Gen 1 : 8 .
[9] . http://www.latinvulgate.com/verse.aspx?t=0&b=1
[10] . Lxx English translation – Brenton
[11] . NETS Gen 1:2 .
كاردينال "راينهارد ماركس، بابانوئل يا "سانتا كلوز" شخصيت جهانى مسيحيان را ساخته و پرداخته سرمايهدارى دانسته و خواستار جايگزين شدن اين نماد با نماد "سانتا كلاوس" راهب فقيرى كه زندگى خود را وقف فقرا نمود، شده است.